Phục hồi chức năng tổn thương thần kinh mác

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG TỔN THƯƠNG THẦN KINH MÁC

I.ĐẠI CƯƠNG

– Dây thần kinh Mác chung còn được gọi là dây thần kinh hông khoeo ngoài là một trong hai nhánh của dây thần kinh Hông, có kích thước bằng một nửa dây thần kinh chày. Dây thần kinh Mác tách ra từ thần kinh Hông ở mặt trên của trám khoeo rồi chạy ra bên quanh đầu trên xương mác sau đó chia thành thần kinh mác sâu và thần kinh mác nông.

– Dây thần kinh mác chia các nhánh tới khớp gối và chi phối vận động cho cơ duỗi bàn chân, phân bố cảm giác da ở mặt ngoài cẳng chân, gót và cổ chân.

– Khi tổn thương dây thần kinh mác dẫn đến liệt nhóm cơ nghiêng ngoài bàn chân, gập bàn chân về phía mu, mất cảm giác bờ ngoài cẳng chân và mặt mu chân.

II.CHẨN ĐOÁNroi-loan-chuc-nang-day-than-kinh-mac-nong

1.Các công việc của chẩn đoán

1.1. Hỏi bệnh

1.2. Khám và lượng giá chức năng

– Bệnh nhân có đau và rối loạn cảm giác vùng cẳng, bàn chân không,

– Bệnh nhân có đi lại dễ dàng không.

1.3. Khám và lượng giá chức năng

– Đau mặt ngoài cẳng chân và mặt mu của bàn chân

– Đồng thời bệnh nhân đau vùng thắt lưng hoặc sau bên của đùi cho phép nghĩ đến tổn thương rễ L5.

– Đau thường kèm theo rối loạn cảm giác

– Khám thấy bàn chân rủ

1.4. Chỉ định xét nghiệm cận lâm sàng

– Chụp XQuang khớp gối và mắt cá tìm tổn thương gãy xương hoặc viêm đa khớp dạng thấp

– Chụp cộng hưởng từ vùng cột sống thắt lưng xác định tổn thương rễ L5

– Chẩn đoán điện cơ xác định tổn thương thần kinh mác

2.Chẩn đoán xác định

– Không gấp được bàn chân về phía mu chân.

– Không xoay được bàn chân ra ngoài

– Không duỗi được các ngón chân.

– Khi đi bàn chân thõng xuống (bàn chân ngựa), khi đi lại người bệnh phải nhấc cao bàn chân để các ngón chân không vấp phải chỗ đất gồ ghề.

– Teo cơ vùng trước cẳng chân

– Giảm hoặc mất cảm giác đau mặt ngoài cẳng chân và bàn chân.

– Chụp XQuang khớp gối và mắt cá tìm tổn thương gãy xương hoặc viêm đa khớp dạng thấp

– Chụp cộng hưởng từ vùng cột sống thắt lưng xác định tổn thương rễ L5

– Chẩn đoán điện cơ xác định tổn thương thần kinh mác

3.Chẩn đoán nguyên nhân

– Do vết thương hoả khí, vật sắc nhọn đâm phải

– Gẫy và sai khớp gối

– Gẫy chỏm xương mác

– Tai biến do bó bột

– Phẫu thuật đóng cứng khớp gối.

III. PHỤC HỒI CHỨC NĂNG VÀ ĐIỀU TRỊ

1.Nguyên tắc phục hồi chức năng và điều trị

– Giảm đau

– Duy trì tầm vận động khớp

– Đề phòng co rút, biến dạng khớp

2.Các phương pháp và kỹ thuật phục hồi chức năng

– Nhiệt trị liệu, điện trị liệu, thủy trị liệu, xoa bóp trị liệu

– Tập vận động

– Nẹp nẹp cổ bàn chân

3.Các điều trị khác

– Thuốc giảm đau chống viêm

– Thuốc giảm đau chống viêm nonsteroid

IV.THEO DÕI VÀ TÁI KHÁM

– Bệnh nhân cần được theo dõi tình trạng đau

– Hẹn tái khám khi bệnh nhân đau lại hoặc đau tăng lên


Trích: Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị của chuyên ngành Phục hồi chức năng 2014 của Bộ y tế: Số 3109/QĐ-BYT

8 thoughts on “Phục hồi chức năng tổn thương thần kinh mác

  1. Linh Reply

    Thua bac si e bi liet than kinh hong khoeo ngoai do mo cat xuong mac. Bac si cho e hoi bao lau e moi co the hoi phuc lai binh thuong duoc? Hien tai e dag dieu tri theo phuong phap xung dien va tap van dog chan. Bac si gui cau tra loi ve dia chi mail linhnguyen1928@gmail.com e xin chan thanh cam on bac si.

    • Bs.Hào Post authorReply

      Chào bạn! Mức độ phục hồi tổn thương thần kinh ngoại vi phụ thuộc vào tình trạng tổn thương thần kinh của bạn. Nếu bạn bị đứt, và được nối lại thời gian sẽ phục hồi chậm hơn, còn nếu chỉ là đụng dập, thì thời gian phục hồi sẽ nhanh hơn. Bạn có thể tham khảo thời gian phục hồi tổn thương thần kinh ngoại vi tại đây https://www.phuchoichucnang.net/thoi-gian-phuc-hoi-sau-noi-day-than-kinh-ngoai-vi/ Nếu thần kinh hông khoeo của bạn bị đứt và được nối lại, thì cần thời gian phục hồi. Bạn cần tích cực tập luyện để hạn chế teo cơ, cứng khớp và giúp hồi phục thần kinh. Thân ái

      • Linh

        Thua bac si hien tai e khong biet minh bi ton thuog hay la bi dut than kinh mac nua.bsi beh vien khong cho e do dien co. Chan e hien tai chi co xuog nhug khong gap len duoc. Vug o than kinh hong khoeo ngoai hoi bi te nhung so vo e van co cam giac. Cho e hoi nhu vay e co bi dut than kinh mac khong bac si?

      • Bs.Hào Post author

        Chào bạn. Bạn nên tự đi kiểm tra xem thần kinh của bạn bị đứt, hay là đụng dập. Tuy nhiên, phương pháp đo điện cơ hiệu quả nhất trong trường hợp của bạn là đo I/t, hiện tại chỉ có khoa PHCN bv đa khoa Hồng Ngọc ở Hà Nội làm kĩ thuật này. Thân ái

  2. Phạm Mạnh Cường Reply

    thưa bác sĩ. e bị dứt dây thần kinh mác nông. tổn hại thần kinh mác sâu. bác sĩ có thể cho em bài tập trị liệu để khỏi bị teo cơ và phục hồi thần kinh mác sâu sớm nhất có thể để e đi chuyển dây thần kinh sớm nhất ạ. thân ái

    • Bs Hào Post authorReply

      Chào bạn. Tổn thương thần kinh ngoại biên luôn làm teo cơ, và teo cơ rất nhanh. Nếu bạn chưa được điều trị nối thần kinh, thì bạn cần phải được điều trị nguyên nhân trước. Những bài tập hạn chế teo cơ đó là vận động, những bài tập gấp duỗi bàn chân thụ động, trợ giúp, kháng trở… sẽ giúp giảm quá trình teo cơ. Ngoài ra, trong vật lý trị liệu có phương pháp điện xung cũng sẽ làm giảm quá trình teo cơ. Thân ái

  3. Trâm Reply

    Chào bác sĩ. E bị chấn thương sọ não, liệt nửa người tình trạng bàn chân cũng giống như tổn thuong thần kinh mác. Bác sĩ cho e hỏi nếu e luyện tập thì có phục hồi dược không ạ. Xin cám ơn

    • Bs Hào Post authorReply

      Chào bạn. Thương tổn của bạn thuộc thương tổn thần kinh trung ương, sẽ dần chuyển sang liệt cứng. Còn bài viết này nói về liệt thần kinh ngoại biên, liệt mềm. Do đó mà thái độ xử trí điều trị sẽ khác nhau. Của bạn, liệt sẽ dần chuyển sang cứng hơn, và lúc đó cần những phương pháp bổ trợ để kéo dãn cơ hợp lý. Vì nếu cơ chuyển sang co cứng, sẽ hạn chế quá trình tập luyện và trong sinh hoạt cũng gặp khó khăn. Do vậy, nếu bạn bị chuyển sang giai đoạn cứng, ảnh hưởng đến vận động thụ động của các khớp chân, bạn cần đến trung tâm phục hồi chức năng để được can thiệp.

      Liệt trung ương tập luyện tích cực sẽ dần cải thiện được (hồi phục được) do cơ chế thần kinh. Hiện nay, các nhà khoa học càng dần khẳng định được, tế bào thần kinh khi chết không còn là thương tổn vĩnh viễn, mà sẽ có những tế bào đệm khác thay thế dần tế bào thần kinh thương tổn. Tuy vậy, việc thay thế cần nhiều yếu tố, trong đó có sự nỗ lực bản thân, tính lạc quan trong tập luyện, và thời gian. Do vậy, nếu bạn mới thương tổn, bạn nên đến trung tâm phục hồi chức năng, để được bác sĩ hướng dẫn bạn cách tập luyện, sau khi bạn nắm được cách thức tập, lúc đó bạn mới nên tự tập. Đồng thời cũng nên tái khám theo hẹn, vì mỗi giai đoạn tiến triển, có thể có những bài tập khác nhau, giúp bạn hồi phục nhanh hơn.

      Chúc bạn khỏe.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *